Trong khi nhiều quốc gia có ngành thủy sản phát triển như Nhật Bản, Trung Quốc vẫn đang trong quá trình nghiên cứu, các nhà khoa học Việt Nam đã đạt bước tiến đáng chú ý khi nhân giống thành công cá cam – loài cá biển có giá trị kinh tế cao, rất được ưa chuộng tại thị trường Nhật Bản, với giá thương phẩm có thể lên tới khoảng 1 triệu đồng/kg.
Thành tựu này không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn mở ra hướng đi mới cho ngành nuôi biển Việt Nam trong bối cảnh nhu cầu thủy sản cao cấp trên thế giới đang tăng mạnh.
Đột phá từ “điểm yếu” con giống
Theo các chuyên gia, con giống từ lâu được xem là “nút thắt” của ngành nuôi biển Việt Nam. Việc phụ thuộc vào nguồn giống tự nhiên hoặc nhập khẩu khiến chi phí cao và khó kiểm soát chất lượng.
Trong bối cảnh đó, việc làm chủ công nghệ sinh sản nhân tạo cá cam được xem là bước tiến quan trọng. Đây là loài cá có giá trị thương mại cao, tốc độ sinh trưởng tốt, phù hợp với mô hình nuôi biển công nghiệp và xuất khẩu. Hiện cá cam đã được đưa vào nuôi thử nghiệm, song song với quá trình hoàn thiện quy trình kỹ thuật để tiến tới sản xuất quy mô lớn.
Thị trường “khát” cá giá trị cao
Cá cam là mặt hàng cao cấp tại nhiều thị trường châu Á, đặc biệt là Nhật Bản – nơi loài cá này thường xuất hiện trong các món sashimi. Ngoài ra, Trung Quốc và Singapore cũng có nhu cầu nhập khẩu lớn.
Trong khi đó, ngành nuôi biển Việt Nam hiện vẫn chủ yếu tập trung vào các đối tượng truyền thống như cá song, cá giò, cá chẽm hay tôm hùm. Những sản phẩm này tuy ổn định nhưng chưa tạo ra đột phá về giá trị xuất khẩu, khiến dư địa tăng trưởng vẫn còn rất lớn nếu chuyển hướng sang các loài có giá trị cao hơn.
Việt Nam có lợi thế tự nhiên rõ rệt với hơn 3.200 km bờ biển, nhiều vùng nước sâu, kín gió, phù hợp để phát triển nuôi biển quy mô lớn, đặc biệt là nuôi xa bờ. Hiện quy mô nuôi biển đạt khoảng 9,7 triệu m³ lồng nuôi và 58.000 ha nuôi nhuyễn thể, với tổng sản lượng khoảng 832.000 tấn mỗi năm.
Tuy nhiên, ngành vẫn đối mặt với nhiều thách thức khi phần lớn hoạt động nuôi còn mang tính nhỏ lẻ, công nghệ chưa hiện đại, mật độ nuôi cao gây áp lực lên môi trường và rủi ro dịch bệnh, trong khi quy hoạch và cơ chế giao khu vực biển vẫn còn nhiều vướng mắc.
Mục tiêu tỷ USD và bài toán mở rộng quy mô
Theo định hướng phát triển đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu đạt sản lượng nuôi biển 1,45 triệu tấn, với kim ngạch xuất khẩu từ 1,8 đến 2 tỷ USD, đồng thời mở rộng mạnh nuôi biển xa bờ. Về dài hạn đến năm 2045, con số xuất khẩu được kỳ vọng có thể đạt 4 tỷ USD. Trong chiến lược này, việc phát triển các đối tượng có giá trị cao như cá cam được xem là yếu tố then chốt để tạo đột phá.
Việc Việt Nam đi trước trong nghiên cứu và nhân giống cá cam là tín hiệu tích cực nhưng lợi thế này sẽ không kéo dài nếu không nhanh chóng thương mại hóa. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt trong khu vực, bài toán đặt ra không chỉ là làm chủ công nghệ mà còn phải mở rộng quy mô, tối ưu chi phí và xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh. Nếu tận dụng tốt cơ hội, cá cam hoàn toàn có thể trở thành một trong những sản phẩm chiến lược mới, góp phần nâng tầm ngành nuôi biển Việt Nam trên thị trường quốc tế.