Ảnh minh họa
Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong tháng 5 đạt 1,02 tỷ USD, tăng nhẹ 0,6%.
Lũy kế 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản đạt 4,67 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ năm 2025.
Đáng chú ý ở mặt hàng cá tra, xuất khẩu 5 tháng đạt 905 triệu USD, tăng 12,6%. Đây là một trong những nhóm hàng có nền tảng tương đối thuận lợi nhờ nguồn cung ổn định, giá phù hợp với xu hướng tiêu dùng tiết kiệm và dư địa tại Trung Quốc, ASEAN, Trung Đông, EU cùng một số thị trường mới. Trong bối cảnh người tiêu dùng tại nhiều nước vẫn ưu tiên sản phẩm có giá hợp lý, cá tra tiếp tục có cơ hội duy trì vị thế trong nhóm cá thịt trắng.
Mỹ tiếp tục là một trong những thị trường xuất khẩu cá tra lớn nhất của Việt Nam. Tính đến hết tháng 4, xuất khẩu sang thị trường này đạt 106 triệu USD, tăng 4% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 4/2026, kim ngạch đạt 38 triệu USD, tăng 20% so với cùng kỳ, mức tăng trưởng dương đầu tiên sau một thời gian dài sụt giảm.
Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh các nhà nhập khẩu Mỹ đã tăng cường nhập hàng từ trước tháng 8/2025, thời điểm mức thuế đối ứng 20% áp lên hàng Việt Nam. Hệ quả là hàng tồn kho tích lũy cao, khiến nhu cầu nhập khẩu chững lại trong các tháng cuối năm 2025. Bước sang đầu năm 2026, lượng tồn kho dần được tiêu thụ, tạo điều kiện cho đơn hàng mới phục hồi, phản ánh qua mức tăng của tháng 4.
Thị trường Mỹ ghi nhận mức độ tập trung sản phẩm rất cao. Nhóm hàng cá tươi/đông lạnh (mã HS 03) chiếm hơn 95% tổng kim ngạch. Cơ cấu này phản ánh nhu cầu của thị trường Mỹ vẫn đang tập trung vào dạng phi lê đông lạnh tiện dụng, phân khúc mà cá tra Việt Nam đang có lợi thế về nguồn cung ổn định và giá cạnh tranh.
Tuy nhiên xu hướng tiêu dùng ở Mỹ ưa chuộng các sản phẩm chế biến, sản phẩm GTGT. Đây là cơ hội để các doanh nghiệp Việt Nam thâm nhập và mở rộng phát triển các sản phẩm cá tra GTGT.
Triển vọng trong nửa cuối năm 2026, theo VASEP, áp lực đối với cá tra đang tăng từ phía sản xuất. Giá cá giống duy trì ở mức cao từ năm 2025 đến nay, cộng với chi phí thức ăn, vận chuyển và các chi phí đầu vào khác, khiến nhiều hộ nuôi thận trọng hơn khi mở rộng diện tích. Nếu xu hướng này kéo dài, chi phí nuôi có thể tiếp tục tăng, tạo sức ép lên giá thành nguyên liệu và biên lợi nhuận của doanh nghiệp chế biến xuất khẩu. Về thị trường, Trung Quốc đang có tín hiệu mua trở lại sau giai đoạn chững lại, nhưng nhu cầu hiện tập trung nhiều hơn vào cá cỡ lớn. Trong khi đó, xuất khẩu sang Mỹ vẫn đối mặt với thuế chống bán phá giá, các biện pháp điều tra thương mại và yêu cầu cao về truy xuất, chất lượng, tuân thủ.
Một cơ hội đáng chú ý cho cá tra là diễn biến nguồn cung cá thịt trắng thế giới. Sản lượng cá minh thái giảm khoảng 30%, trong khi chi phí nhiên liệu tăng mạnh làm giá nguyên liệu tăng 30–50%. Điều này khiến nhà nhập khẩu lo ngại thiếu nguồn cung và có xu hướng dịch chuyển một phần nhu cầu sang các loài cá nuôi có nguồn cung ổn định hơn. Cá tra Việt Nam cùng với cá rô phi có cơ hội hưởng lợi, nếu duy trì được nguồn nguyên liệu, kiểm soát chất lượng vùng nuôi và giữ được lợi thế cạnh tranh về giá.