Trong bức tranh tăng trưởng chung của ngành rau quả Việt Nam, dâu tây đang nổi lên như một điểm sáng mới khi ghi nhận mức tăng trưởng xuất khẩu đột biến, dù quy mô vẫn còn khiêm tốn. Sự bứt phá này không chỉ phản ánh xu hướng đa dạng hóa sản phẩm của doanh nghiệp mà còn mở ra cơ hội cho Việt Nam tham gia sâu hơn vào phân khúc nông sản giá trị cao.
Số liệu hải quan cho thấy, nếu như năm 2021, xuất khẩu dâu tây của Việt Nam chỉ đạt khoảng 6.000 USD, mang tính thử nghiệm và nhỏ lẻ, thì đến năm 2025, kim ngạch đã tăng lên 1,74 triệu USD. Đáng chú ý, chỉ trong 2 tháng đầu năm nay, giá trị xuất khẩu đã đạt khoảng 3,4 triệu USD, vượt gấp đôi cả năm trước. So với cùng kỳ, mức tăng lên tới hơn 200.000% (tương đương khoảng 2.000 lần) – cao nhất trong nhóm rau quả, dù tỷ trọng vẫn chỉ chiếm khoảng 0,34%.
Đà tăng trưởng mạnh của dâu tây diễn ra trong bối cảnh ngành rau quả Việt Nam tiếp tục duy trì xu hướng tích cực, với các mặt hàng chủ lực như sầu riêng, thanh long, chuối hay xoài. Tuy nhiên, khác với các sản phẩm thiên về sản lượng, dâu tây thuộc nhóm nông sản có giá trị cao, đòi hỏi tiêu chuẩn chất lượng và quy trình bảo quản nghiêm ngặt. Việc xuất khẩu tăng nhanh cho thấy doanh nghiệp đang chuyển hướng sang các mặt hàng có giá trị gia tăng lớn hơn.
Hiện dâu tây Việt Nam đã có mặt tại nhiều thị trường như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore, Malaysia, Thái Lan, Liên minh châu Âu và khu vực Trung Đông. Tuy vậy, phần lớn kim ngạch vẫn đến từ các sản phẩm chế biến như cấp đông, sấy lạnh hoặc làm nguyên liệu, trong khi dâu tươi chiếm tỷ trọng nhỏ do yêu cầu cao về logistics và bảo quản sau thu hoạch.
Ở trong nước, diện tích trồng dâu tây đang tăng nhanh, hình thành các vùng sản xuất tập trung. Sơn La nổi lên như một “thủ phủ” mới với hơn 600 ha tại Mai Sơn và Mộc Châu, sản lượng trên 10.000 tấn mỗi năm. Trong khi đó, Lâm Đồng (Đà Lạt) duy trì khoảng 170 ha, chủ yếu phát triển theo hướng nông nghiệp công nghệ cao. Một số địa phương khác như Hà Nội cũng bắt đầu thử nghiệm mô hình trồng dâu trong nhà kính và trang trại thông minh.
Việc mở rộng diện tích, kết hợp với ứng dụng công nghệ như tưới nhỏ giọt, trồng rải vụ và sử dụng giống chất lượng cao, giúp sản lượng dâu tây tăng nhanh trong những năm gần đây. Bên cạnh tiêu thụ tươi, nhiều doanh nghiệp còn đẩy mạnh chế biến thành mứt, dâu sấy, siro… góp phần nâng cao giá trị và tạo thêm đầu ra cho nông dân.
Một tín hiệu tích cực khác là việc dâu tây Sơn La đã được đưa lên phục vụ trên các chuyến bay của Vietnam Airlines. Những sản phẩm đạt chuẩn được chế biến thành nhiều món tráng miệng và đồ uống, phục vụ hành khách trên cả đường bay nội địa và quốc tế. Từ năm 2023 đến nay, hãng đã vận chuyển hơn 2.200 tấn dâu tây Sơn La, góp phần quảng bá nông sản Việt ra thị trường toàn cầu.
Dù vậy, thách thức lớn vẫn nằm ở đầu ra khi thị trường tiêu thụ chưa theo kịp tốc độ gia tăng nguồn cung. Ngoài ra, việc nâng tỷ trọng xuất khẩu dâu tươi đòi hỏi đầu tư mạnh vào chuỗi lạnh và logistics – yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh ở phân khúc cao cấp.
Trên thế giới, dâu tây là mặt hàng có giá trị cao nhưng không cạnh tranh bằng sản lượng. Các quốc gia như Hàn Quốc duy trì kim ngạch xuất khẩu hàng chục triệu USD mỗi năm nhờ tập trung vào chất lượng và thương hiệu. Với Việt Nam, lợi thế nằm ở chi phí sản xuất thấp hơn, trong khi chất lượng đang cải thiện nhanh. Điều này mở ra cơ hội tiếp cận phân khúc trung cấp – nơi nhu cầu lớn nhưng yêu cầu cân bằng giữa chất lượng và giá cả.