Chính phủ Pakistan vừa ra quyết định tăng mạnh giá xăng và dầu diesel lên ngưỡng cao nhất trong số các quốc gia khu vực châu Á.
Quyết định này được đưa ra ngay cả khi Islamabad đang nỗ lực đóng vai trò trung gian hòa giải hàng đầu nhằm chấm dứt cuộc chiến. Hiện tại, Pakistan vẫn tiếp nhận đều đặn hai chuyến hàng dầu mỗi ngày thông qua eo biển Hormuz dưới sự chấp thuận của phía Iran.
Sự điều chỉnh giá của quốc gia Nam Á này phản ánh trực tiếp đà tăng vọt của giá dầu thế giới. Thị trường dầu mỏ bắt đầu biến động mạnh sau khi Mỹ và Israel thực hiện các cuộc tấn công vào Iran hồi cuối tháng Hai.
Giá dầu Brent và dầu West Texas Intermediate hiện cũng đang duy trì giao dịch quanh mức 110 đô la một thùng. Nguy cơ giá dầu tiếp tục leo thang vẫn đang hiện hữu sau những tuyên bố cứng rắn về việc duy trì các cuộc tấn công từ phía Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Số liệu thống kê cho thấy mức biến động giá tại thị trường nội địa Pakistan rất lớn. Trong phiên điều chỉnh tối thứ 5, giá xăng đã được đẩy tăng lên tới 43% trước khi điều chỉnh giảm nhẹ vào ngày hôm sau.
Giá xăng dầu ở Pakistan đang cao nhất châu Á.
Riêng mặt hàng dầu diesel đã ghi nhận mức tăng vọt 55%. Tính từ thời điểm cuộc chiến bắt đầu, giá xăng tại Pakistan đã tăng tổng cộng 43% và dầu diesel tăng tới 98%.
Người dân Pakistan phải chi trả 378 rupee (tương đương 1,36 đô la) cho mỗi lít xăng và 520 rupee ( 5,61 đô la – tương đương gần 150 nghìn đồng tiền Việt ) cho mỗi lít dầu diesel. Mức giá này bao gồm cả khoản phụ phí thuế lên tới 160 rupee (1,73 đô la) mỗi lít.
Các quan chức Chính phủ Pakistan khẳng định, việc tăng giá xăng dầu là hành động cần thiết để duy trì kỷ luật tài chính chặt chẽ. Nhà nước cũng tuyên bố sẽ không sử dụng các khoản trợ cấp để duy trì giá dầu ở mức thấp một cách khiên cưỡng.
Một số nhà kinh tế tại Islamabad cũng lên tiếng ủng hộ quan điểm này. Họ lập luận rằng trong bối cảnh ngân sách quốc gia thâm hụt lớn, thuế xăng dầu là công cụ thu ngân sách ổn định và hiệu quả nhất.
Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích tài chính tại London lại chỉ trích gay gắt chính sách tăng giá xăng dầu của Pakistan. Họ cho rằng Chính phủ đang thất bại trong việc mở rộng cơ sở thuế và đẩy toàn bộ gánh nặng tài chính lên vai người tiêu dùng nhiên liệu.
Tàu chở dầu của Pakistan đi qua eo biển Hormuz.
Về khía cạnh địa chính trị, Pakistan cũng đang nỗ lực duy trì luồng cung ứng qua eo biển Hormuz. Ngoại trưởng Pakistan cho biết Iran đã đồng ý cho phép 20 tàu mang cờ Pakistan đi qua tuyến đường thủy huyết mạch này.
Tuy nhiên, giới chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng con số hai chuyến hàng mỗi ngày chỉ là giải pháp mang tính tình thế. Trong môi trường xung đột, yếu tố quyết định giá cả không nằm ở khối lượng cung ứng mà nằm ở rủi ro được nhận thức.
Bên cạnh đó, chi phí bảo hiểm hàng hải và giá cước vận chuyển tăng vọt qua eo biển Hormuz chắc chắn sẽ đẩy giá nhiên liệu thành phẩm lên cao.
Về hệ lụy, tác động của việc giá xăng dầu tăng cao đang bắt đầu lan rộng sang các lĩnh vực khác của nền kinh tế Pakistan. Tỷ lệ lạm phát hàng năm trong tháng 3 đã tăng lên mức 7,3%.
Đây là một tín hiệu đáng lo ngại đối với ngành nông nghiệp khi vụ thu hoạch lúa mì đang đến gần. Dầu diesel là nguồn năng lượng thiết yếu để vận hành các loại máy móc nông nghiệp và hệ thống tưới tiêu.
Chi phí nhiên liệu tăng cao cũng sẽ trực tiếp tạo ra thách thức lớn đối với an ninh lương thực và giá cả thực phẩm. Để đối phó, Chính phủ Pakistan đã buộc phải công bố các khoản trợ cấp có mục tiêu dành cho xe máy và các phương tiện vận chuyển công cộng nhằm giảm bớt áp lực xã hội.