Bức tranh ngành công nghiệp ô tô Đông Nam Á đang dần định hình với sự phân hóa rõ rệt giữa các trung tâm sản xuất quy mô lớn và nhóm thị trường đang tăng tốc. Trong đó, Thái Lan và Indonesia tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt, còn Việt Nam đã vươn lên nhóm 4 quốc gia hàng đầu về sản xuất và lắp ráp ô tô trong khu vực, bên cạnh Malaysia.
Dù chưa thể so sánh về sản lượng với hai “công xưởng” lớn nhất ASEAN, sự hiện diện ngày càng dày đặc của các hãng xe cùng tốc độ mở rộng nhanh đang đưa Việt Nam trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng khu vực.
Theo báo cáo từ Seasia Stats, ngành ô tô Đông Nam Á đang cho thấy xu hướng tập trung ngày càng rõ vào một số trung tâm chủ lực. Trong đó, Thái Lan tiếp tục giữ vị thế dẫn đầu và thường được ví như “Detroit của châu Á”.
Quốc gia này là nơi đặt cơ sở sản xuất của hàng loạt hãng xe toàn cầu như Toyota, Honda, Isuzu và Mitsubishi Motors, cùng các thương hiệu phương Tây như Ford, BMW hay Mercedes-Benz. Không dừng lại ở đó, làn sóng xe điện cũng đang đổ vào Thái Lan với sự hiện diện của các hãng Trung Quốc như BYD, Great Wall Motor, MG Motor và GAC Aion, giúp quốc gia này trở thành hệ sinh thái sản xuất đa dạng và hoàn chỉnh nhất khu vực.
Bản đồ các hãng ô tô sản xuất, lắp ráp tại các quốc gia Đông Nam Á.
Đứng ngay sau là Indonesia, quốc gia đang nhanh chóng củng cố vị thế trung tâm sản xuất cả xe truyền thống lẫn xe điện. Bên cạnh các tên tuổi lâu đời như Toyota, Daihatsu, Honda và Mitsubishi Motors, Indonesia còn thu hút mạnh dòng vốn mới từ các hãng xe điện như Wuling Motors, Chery, GAC Aion, MG Motor và đặc biệt là VinFast.
Lợi thế thị trường nội địa quy mô lớn cùng nguồn tài nguyên niken dồi dào – nguyên liệu then chốt cho sản xuất pin – đang giúp Indonesia định vị mình như một mắt xích chiến lược trong chuỗi cung ứng ô tô tương lai của ASEAN.
Trong bức tranh đó, Việt Nam nổi lên ở vị trí thứ ba, với định hướng phát triển theo hướng tự chủ và đổi mới, đặc biệt trong lĩnh vực xe điện. VinFast đóng vai trò trung tâm trong chiến lược này, bên cạnh sự hiện diện của các hãng như Toyota, Honda, Hyundai Motor Company, Mazda, Mitsubishi Motors và Kia. Thị trường cũng đang ghi nhận sự tham gia của các tân binh như Škoda Auto và Chery, cho thấy sức hút ngày càng lớn của Việt Nam trong ngành sản xuất ô tô.
Ba quốc gia gồm Thái Lan, Indonesia và Việt Nam hiện được xem là “xương sống” của ngành công nghiệp ô tô Đông Nam Á, định hình xu hướng sản xuất và cạnh tranh trong khu vực.
Đáng chú ý, sự xuất hiện của VinFast không chỉ góp phần mở rộng quy mô sản xuất trong nước mà còn thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang xe điện – lĩnh vực mà phần lớn các quốc gia ASEAN vẫn đang trong giai đoạn đầu phát triển.
Ở góc độ thị trường, một báo cáo mới đây của PwC cho thấy bước tiến đáng kể của hãng xe Việt. Cụ thể, VinFast đã vươn từ vị trí thứ 11 lên thứ 5 về thị phần ô tô toàn khu vực, với mức tăng trưởng lên tới 114% chỉ trong một năm – thuộc nhóm cao nhất Đông Nam Á, trong khi tổng thị trường chỉ tăng nhẹ. Đây được xem là một trong những cú bứt phá nhanh nhất của một thương hiệu ô tô trong khu vực.
Động lực tăng trưởng của VinFast đến chủ yếu từ thị trường nội địa. Năm 2025, doanh số ô tô tại Việt Nam tăng khoảng 20%, mức cao nhất khu vực, nhờ nền kinh tế cải thiện và nhu cầu sở hữu xe gia tăng. Đặc biệt, phân khúc SUV chiếm tới 73% thị trường, phù hợp với chiến lược sản phẩm của hãng khi tập trung vào các mẫu xe gầm cao, giá dễ tiếp cận. Mẫu VF 3 nổi lên như một “xe quốc dân” mới với mức giá chỉ khoảng 315 triệu đồng.
Song song với đó, VinFast cũng đang từng bước mở rộng ra khu vực, với sự hiện diện ngày càng rõ nét tại Indonesia và Philippines. Chiến lược chuyển từ nội địa hóa sang khu vực hóa giúp doanh nghiệp nhanh chóng nâng vị thế trong bức tranh chung của ngành ô tô Đông Nam Á.
Một điểm đáng chú ý là trong khu vực hiện nay, chỉ có Việt Nam và Malaysia là hai thị trường mà thương hiệu nội địa giữ vai trò dẫn dắt. Nếu Malaysia có Proton và Perodua, thì tại Việt Nam, VinFast gần như không có đối thủ trực tiếp trong phân khúc xe điện phổ thông.
Sự bứt phá của VinFast cho thấy một xu hướng lớn hơn đang hình thành: ngành ô tô Đông Nam Á không còn là “sân chơi riêng” của các hãng xe Nhật Bản, mà đang mở rộng cho các thương hiệu mới, đặc biệt trong lĩnh vực xe điện. Với đà tăng trưởng hiện tại, VinFast không chỉ là đại diện của Việt Nam mà còn đang trở thành một nhân tố có khả năng định hình lại cục diện cạnh tranh trong khu vực trong những năm tới.