Tuần trước, Hải quân Iran đã hướng dẫn một tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) của Ấn Độ đi qua eo biển Hormuz, cho phép tàu này đi theo tuyến đường đã được phê duyệt trước sau khi New Delhi tiến hành các cuộc đàm phán ngoại giao, theo lời một sĩ quan cấp cao trên tàu.
Vị sĩ quan này yêu cầu giấu tên, vì thủy thủ đoàn trên tàu của ông – một trong hai tàu Ấn Độ vượt biển – không được phép nói chuyện với giới truyền thông. Lời kể của ông dường như xác nhận quan điểm của các nhà phân tích rằng Tehran đang cố gắng áp đặt một hệ thống kiểm soát giao thông qua eo biển, cho phép các tàu thân thiện đi lại an toàn trong khi khiến các tàu khác lo sợ bị tấn công.
Trong suốt chuyến đi, tàu của vị sĩ quan này đã liên lạc với hải quân Iran bằng radio, ông cho biết. Phía Iran đã ghi nhận thông tin chi tiết về quốc kỳ, tên tàu, cảng xuất phát và điểm đến, cũng như quốc tịch của các thành viên thủy thủ đoàn – tất cả đều là người Ấn Độ – và hướng dẫn họ đi theo lộ trình đã thỏa thuận.
“Có vẻ như Iran đang cho phép một số tàu được chọn đi qua Hormuz sau khi xác minh, quá trình này diễn ra trong quá trình tàu đi qua vùng biển Iran”, Martin Kelly, người đứng đầu bộ phận tư vấn tại EOS Risk Group, cho biết. “Mặc dù các tàu thuyền được phép đi qua, nhưng điều đó chủ yếu chỉ có lợi cho Iran”.
Những lời đe dọa của Iran đối với các tàu thuyền đi qua eo biển mang lại cho chính phủ Tehran đòn bẩy đối với thị trường năng lượng toàn cầu, đẩy giá lên cao và tạo ra nỗi lo ngại về tình trạng thiếu hụt dầu mỏ, khí đốt tự nhiên, nhiên liệu nấu ăn và phân bón.
Khoảng một phần năm lượng dầu mỏ của thế giới thường đi qua kênh đào này. Kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào cuối tháng Hai, một số tàu đã bị trúng tên lửa hoặc máy bay không người lái trong eo biển. Ít nhất hai thủy thủ đã thiệt mạng và chi phí bảo hiểm đã tăng vọt. Có báo cáo rằng Iran đã rải thủy lôi trong tuyến đường thủy này.
Trước khi vào eo biển tuần trước, các thủy thủ trên tàu chở khí hóa lỏng (LPG) đã chuẩn bị xuồng cứu sinh, viên sĩ quan cho biết. Họ đã neo đậu ở Vịnh Ba Tư khoảng 10 ngày khi được thông báo vào sáng thứ Sáu ngày 13/3 rằng họ đã được cấp phép đi qua vào đêm đó.
Trong tuần qua, một số tàu đã đi qua một khe hẹp giữa các đảo Larak và Qeshm của Iran và di chuyển sát bờ biển Iran. Trong số đó có hai tàu chở hàng rời từng ghé các cảng của Iran và một tàu mang cờ Pakistan, tàu Karachi.
Sĩ quan trên tàu chở khí hóa lỏng (LPG) của Ấn Độ từ chối cung cấp chi tiết cụ thể về lộ trình của họ. Theo lời sĩ quan và dữ liệu AIS, họ đã tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS), và chỉ bật lại sau khi đã an toàn ra Vịnh Oman. Sĩ quan cho biết tàu cũng không thể sử dụng GPS, vốn bị nhiễu sóng diện rộng kể từ khi bắt đầu cuộc xung đột. Điều đó có nghĩa là hành trình vượt biển mất nhiều giờ hơn bình thường.
Ở phía bên kia eo biển, các tàu hải quân Ấn Độ đang chờ để hộ tống họ, với quốc kỳ được treo cao hơn bình thường, sĩ quan cho biết. Sau đó, tàu đã tiếp tục hành trình đến Ấn Độ.
Bộ Ngoại giao và Vận tải Ấn Độ không trả lời yêu cầu bình luận. Đại sứ quán Iran tại Ấn Độ cũng không trả lời yêu cầu bình luận qua email.
Ông Anil Trigunayat, cựu đại sứ Ấn Độ tại Jordan và Libya, cho biết việc Ấn Độ có thể đảm bảo an toàn cho thấy ngoại giao là khả thi. Ông nói: “Iran cũng không muốn phá vỡ quan hệ với tất cả mọi người vào thời điểm này. Nếu cần, Ấn Độ cũng có thể đóng vai trò trung gian hòa giải. Tất cả những yếu tố này đã cùng nhau tạo nên cơ hội này cho Ấn Độ”.