Một kim loại chiến lược được sử dụng rộng rãi trong sản xuất vũ khí và chất bán dẫn đang chứng kiến đà tăng giá mạnh chưa từng thấy khi nguồn cung toàn cầu bị thắt chặt. Giá vonfram đã tăng vọt trong thời gian qua do các hạn chế xuất khẩu từ Trung Quốc cùng với nhu cầu quân sự gia tăng trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang.
Theo chỉ số chuẩn APT châu Âu của Fastmarkets, giá vonfram hiện đã lên khoảng 2.250 USD/tấn, tăng hơn gấp đôi trong năm nay. Nếu so với thời điểm Trung Quốc đưa một số sản phẩm vonfram vào danh sách kiểm soát xuất khẩu hồi tháng 2 năm ngoái trong bối cảnh tranh chấp thương mại với Hoa Kỳ, giá kim loại này đã tăng tới 557%.
Đà tăng càng trở nên mạnh mẽ trong những tuần gần đây khi nhiều người mua bắt đầu tiêu thụ hết lượng tồn kho, trong khi căng thẳng ở Trung Đông làm gia tăng sự chú ý tới nhu cầu quân sự đối với kim loại này.
Vonfram là vật liệu có mật độ rất cao, được sử dụng trong thiết bị khoan công nghiệp cũng như các loại vũ khí xuyên giáp. Ngoài ra, kim loại này còn đóng vai trò quan trọng trong ngành bán dẫn và nhiều lĩnh vực công nghệ cao.
Theo ông George Heppel, nhà phân tích tại BMO Capital Markets, thị trường vonfram hiện đang ở trong tình trạng khan hiếm hiếm thấy. Ông cho biết trong hơn một thập kỷ theo dõi thị trường hàng hóa, rất hiếm kim loại nào rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng như vậy, ngoại trừ Lithium trong giai đoạn bùng nổ năm 2021.
Nguyên nhân chính của tình trạng này là việc Trung Quốc – quốc gia thống trị nguồn cung toàn cầu – siết chặt xuất khẩu. Theo công ty nghiên cứu khoáng sản Project Blue có trụ sở tại London, lượng xuất khẩu các sản phẩm vonfram bị hạn chế của Trung Quốc đã giảm khoảng 40% trong năm ngoái.
Sự sụt giảm này khiến các nhà sản xuất ở phương Tây phải gấp rút tìm kiếm nguồn cung thay thế, đồng thời làm nổi bật nỗ lực của nhiều chính phủ trong việc giảm sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng khoáng sản của Trung Quốc.
Giá Vonfram tăng mạnh nhất trong năm qua.
Ông Lewis Black, Giám đốc điều hành của Almonty Industries, cho biết ngành công nghiệp hiện đang rất thiếu nguyên liệu. Công ty của ông đã bắt đầu sản xuất tại một mỏ vonfram ở Hàn Quốc vào tháng 12 và đang tìm cách phát triển mỏ vonfram đầu tiên tại Hoa Kỳ trong hơn một thập kỷ.
Theo ông Black, nhu cầu từ phía quân sự đang tăng nhanh. Gần một nửa sản lượng từ mỏ tại Hàn Quốc của công ty hiện được chuyển tới bang Pennsylvania để phục vụ sản xuất đạn dược.
Các nhà nghiên cứu tại Project Blue dự báo nhu cầu vonfram cho mục đích quân sự – bao gồm sản xuất trực thăng, máy bay chiến đấu và đạn dược – có thể tăng khoảng 12% trong năm nay.
Dù có vai trò chiến lược, thị trường vonfram vẫn tương đối nhỏ. Project Blue ước tính giá trị thị trường của kim loại này khoảng 16 tỷ USD trong năm nay, tương đương khoảng 5% quy mô thị trường đồng theo giá hiện tại. Khác với nhiều kim loại công nghiệp lớn, vonfram không được giao dịch trên các sàn hàng hóa lớn, khiến thị trường kém minh bạch và thanh khoản thấp hơn.
Trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị thắt chặt và nhu cầu quân sự tăng cao, nhiều chuyên gia cho rằng tình trạng thiếu hụt có thể còn kéo dài. Việc mở rộng sản xuất tại các quốc gia như Tây Ban Nha, Brazil, Úc hay Hoa Kỳ có thể giúp cải thiện nguồn cung, nhưng các dự án khai thác mới thường cần ít nhất hai năm để đi vào hoạt động.
Theo công bố của Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), Việt Nam hiện sở hữu trữ lượng vonfram lớn thứ 3 thế giới, chỉ sau Trung Quốc và Nga. Tại Việt Nam, Thái Nguyên là tỉnh đang nắm giữ trữ lượng vonfram lớn nhất của cả nước, nắm tới 90% trữ lượng của cả nước.