Ảnh minh họa
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã quyết định tạm thời miễn áp dụng Đạo luật Jones trong 60 ngày nhằm hỗ trợ ổn định thị trường năng lượng giữa lúc giá dầu leo thang do căng thẳng tại Iran.
Thông tin được Nhà Trắng xác nhận với CNBC ngày 18/3. Theo Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt, việc đình chỉ tạm thời đạo luật này sẽ cho phép các nguồn tài nguyên thiết yếu như dầu mỏ, khí tự nhiên, phân bón và than đá được vận chuyển linh hoạt hơn tới các cảng của Mỹ trong vòng 60 ngày.
Bà Leavitt cho biết động thái trên nằm trong nỗ lực của chính quyền Washington nhằm củng cố các chuỗi cung ứng thiết yếu trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh.
Đạo luật Jones được Tổng thống Woodrow Wilson ký ban hành từ năm 1920, quy định hàng hóa vận chuyển giữa các cảng nội địa của Mỹ phải được thực hiện bằng tàu treo cờ Mỹ, do người Mỹ sở hữu và vận hành.
Luật này ra đời với mục tiêu thúc đẩy ngành vận tải biển nội địa sau Thế chiến thứ nhất, nhưng từ lâu cũng vấp phải nhiều chỉ trích vì bị cho là mang tính bảo hộ và làm tăng chi phí vận chuyển trong nước.
Quyết định miễn trừ được đưa ra trong bối cảnh giá dầu thế giới tăng mạnh do xung đột liên quan đến Iran tiếp tục leo thang. Các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng và nguy cơ gián đoạn lưu thông tại eo biển Hormuz – tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới – đã khiến thị trường thêm lo ngại về nguồn cung.
Trong phiên giao dịch sáng ngày 18/3, giá dầu Brent tăng hơn 6%, vượt mốc 109 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ tăng 2,95% lên 99,05 USD/thùng.
Một trong những nguyên nhân khiến quyết định của ông Trump được chú ý là hiện số lượng tàu đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của Đạo luật Jones chỉ còn chưa đến 100 chiếc. Việc tạm miễn đạo luật này có thể mở đường cho nhiều tàu chở dầu quốc tế tham gia vận chuyển nhiên liệu giữa các cảng của Mỹ, qua đó phần nào giảm áp lực logistics và cải thiện nguồn cung nội địa trong ngắn hạn.
Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng tác động thực tế của động thái này có thể không quá lớn. Ông Daleep Singh, Kinh tế trưởng toàn cầu tại công ty quản lý tài sản PGIM, nhận định điểm nghẽn nằm ở sự không tương thích giữa cơ cấu dầu thô sản xuất trong nước và thiết kế của nhiều nhà máy lọc dầu tại Mỹ.
Theo ông, phần lớn nhà máy lọc dầu của Mỹ được xây dựng để xử lý dầu thô nặng từ Trung Đông, trong khi sản lượng nội địa chủ yếu là dầu đá phiến nhẹ. Điều đó đồng nghĩa với việc dù Mỹ có thể vận chuyển nhiên liệu dễ dàng hơn trong nước, nước này vẫn chưa thể nhanh chóng nâng năng lực tự chủ về tinh chế để bù đắp hoàn toàn thiếu hụt nguồn cung.
Những ngày gần đây, ông Trump cũng liên tục bày tỏ sự không hài lòng với các đồng minh khi cho rằng họ chưa sẵn sàng chia sẻ gánh nặng bảo đảm an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz. Dù vậy, ông vẫn nhấn mạnh Mỹ không cần hỗ trợ cho các hoạt động quân sự đang triển khai.
Động thái tạm miễn Đạo luật Jones cho thấy Nhà Trắng đang ưu tiên các biện pháp ngắn hạn để giảm sức ép lên chuỗi cung ứng năng lượng và hạn chế rủi ro giá dầu tiếp tục tăng mạnh, trong bối cảnh thị trường toàn cầu vẫn đặc biệt nhạy cảm với mọi diễn biến mới tại Trung Đông.